Diversiteit, Inclusie & Toegankelijkheid

Hoe maak je een museum écht voor iedereen? En wat betekent het om een museum te zijn waar iedereen zich welkom voelt? Voor ruim twee miljoen mensen met een beperking, fysiek, zintuiglijk, neurologisch of verstandelijk, is dat nog niet vanzelfsprekend. Toch zou kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Volgens Cathelijne Denekamp, manager toegankelijkheid bij het Rijksmuseum, begint dat bij een andere manier van kijken.

De code Diversiteit & Inclusie is een gedragscode van, voor en door de Nederlandse culturele en creatieve sector. De code is zelfregulerend opgesteld door brancheverenigingen in de culturele en creatieve sector met als doel de brede diversiteit van de Nederlandse samenleving in de sector te representeren.

Welke inzichten bieden de Museumcijfers? In deze speciale reeks van 3 vragen aan spreken we met experts uit de sector over hun inzichten op de cijfers en trends. Deze keer maak je kennis met Shivan Shazad, Manager Diversiteit & Inclusie bij Rijksmuseum Amsterdam.

Een dagje museum moet voor iedereen zorgeloos en plezierig zijn. Voor bezoekers met een beperking is duidelijke informatie vooraf essentieel: van fysieke toegankelijkheid en prikkelarme ruimtes tot voorzieningen voor blinden, slechtzienden of slechthorenden. Als bezoekers deze informatie niet kunnen vinden of niet begrijpen, kan dat een drempel vormen.

Vul de scans in!

De scans vormen de eerste stap van de Code D&I, namelijk ‘weten waar je staat’. Organisaties kunnen de instrumenten benutten als 0-meting, maar ook periodiek om de voortgang te monitoren.

Nieuwe Europese wetgeving maakt digitale toegankelijkheid verplicht voor bedrijven. Sinds 28 juni 2025 is het officieel: de European Accessibility Act (EAA) is van kracht. Deze Europese wet verplicht bedrijven die digitale producten of diensten aan consumenten aanbieden om die toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. Dit zorgt ervoor dat toegankelijkheid vanaf het begin deel uitmaakt van het ontwerpproces, in plaats van achteraf te worden toegevoegd, wat vaak duurder en minder effectief is.

Hoe maak je een museum écht voor iedereen? En wat betekent het om een museum te zijn waar iedereen zich welkom voelt? Voor ruim twee miljoen mensen met een beperking, fysiek, zintuiglijk, neurologisch of verstandelijk, is dat nog niet vanzelfsprekend. Toch zou kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Volgens Cathelijne Denekamp, manager toegankelijkheid bij het Rijksmuseum, begint dat bij een andere manier van kijken. Niet de beperking staat centraal, maar hoe we onze omgeving inrichten.

Bij SWOM (Studeren en Werken Op Maat) staat één uitgangspunt centraal: iedereen heeft talent. Ook wanneer de stap naar werk of studie niet vanzelf gaat. SWOM begeleidt jongeren en volwassenen met een extra ondersteuningsbehoefte, bijvoorbeeld door autisme, AD(H)D, stress, angst of depressie, in hun ontwikkeling richting werk, studie of praktijkervaring.

Wat gebeurt er als je als museum niet wacht op bezoekers, maar zelf op pad gaat, met échte collectiestukken? Met een bus die doet denken aan een viskraam reist het Fries Museum door de provincie, en brengt zo museumstukken naar dorpspleinen, winterfairs en zorginstellingen, ver weg van de vertrouwde museumzaal. Het project Op Paad verlaagt drempels, en laat zien wat er gebeurt als een museum zijn collectie niet alleen beschermt, maar radicaal durft te delen. Ook als dat schuurt.

Musea staan voor steeds nieuwe uitdagingen, zoals klimaatverandering, dekolonisatie, economische onzekerheid en het herstel na de pandemie. Dit rapport onderstreept waarom diversiteit en inclusie een centrale rol moeten spelen in museumbeleid en praktijk.

The Network of European Museum Organisations (NEMO) heeft de richtlijn ‘LGBTQIA+ inclusie in Europese musea, een onvolledige leidraad’ uitgebracht. Deze richtlijn biedt praktische tips, beleidstips en scenario’s om musea te ondersteunen inclusievere plekken te worden voor LGBTQIA+ personen en hun verhalen en ervaringen – zowel voor bezoekers als voor medewerkers. Onderzoeker en auteur Arent Boon benadrukt in de gids de rol van musea in het bevorderen van diversiteit, het doorbreken van stereotypen en het versterken van sociale rechtvaardigheid.

Embassy of Inclusive Society

De Embassy of Inclusive Society nodigt je uit om inclusiviteit als een proces te zien. Het is geen eenmalige actie of een vinkje op een checklist. We zien inclusiviteit als een serie momenten waarin we oude gewoontes ontleren en nieuwe dingen leren. Denk bijvoorbeeld maar aan de woorden die we gebruiken, of aan de manier waarop we met elkaar omgaan. Bij elke stap stellen we vragen over sociale normen en relaties. En nog belangrijker: elke beslissing of actie leidt ons naar een volgende stap, een nieuw leermoment.