De Museumvereniging is samen met erfgoedinstellingen uit het Caribisch deel van het Koninkrijk een pilottraject gestart voor museale kennisuitwisseling. Het doel: de betrokkenheid versterken, netwerken verdiepen en kennis over elkaars context vergroten. Professionals gaan tijdelijk bij elkaars organisaties aan de slag om praktijkervaringen te delen.
Het traject loopt tot en met december 2027 en wordt mogelijk gemaakt dankzij financiering van het Mondriaan Fonds. Het Mondriaan Fonds is initiatiefnemer en financier van deze pilot, die aansluit bij het fondsbeleid dat zich richt op de versterking van de culturele infrastructuur in de regio’s binnen het Koninkrijk. De Museumvereniging, die verantwoordelijk is voor de uitvoering, beoogt met het project een duurzame voortzetting op lange termijn na de pilotfase te waarborgen, in lijn met haar visie en met ruimte voor verdere doorontwikkeling door de Museumvereniging.
Musea in het Caribisch deel van het Koninkrijk
Aruba, Curaçao, Sint-Maarten, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba kennen verschillende vormen van museale infrastructuur. Hoewel de schaal, het aantal musea en de mate van professionalisering verschillen, zijn er ook duidelijke overeenkomsten:
- Er is weinig lokaal opleidingsaanbod, waardoor kennis over collectiebeheer, publieksbegeleiding of tentoonstellingsontwikkeling moeilijk op peil blijft.
- Veel musea worden gerund door vrijwilligers.
- Ze zijn afhankelijk van incidentele subsidies en projectfinanciering. Structurele overheidssteun ontbreekt vaak, wat de continuïteit beperkt.
“Er leeft het gevoel dat kennis en informatie vaak worden opgehaald door professionals uit Europees Nederland, zonder dat er iets terugvloeit naar de lokale gemeenschappen.”
Bevindingen uit het onderzoek
Het onderzoeksrapport door Peggy Brandon (Moois), in samenwerking met Daven Inderson en Zhwéndeline Pieter, identificeerde zes factoren die samenwerking tussen het Caribisch deel en Europees Nederland kunnen beperken:
- Gebrek aan beleidsstructuren
- Beperkte financiële middelen
- Weinig eigen netwerken
- Wisselingen in personeel
- Versnipperde infrastructuur
- Geen langdurige politieke strategie
Daarnaast blijkt dat musea niet alleen plaatsen van educatie of tentoonstelling zijn, maar ook sociale ontmoetingsplekken. Het samenkomen, verhalen delen en immaterieel erfgoed bewaren is minstens zo belangrijk als de materiële collectie.
Aanbevelingen
Erfgoedprofessionals benadrukken dat structurele ongelijkheden benoemd moeten worden om gelijkwaardige uitwisseling mogelijk te maken. Belangrijke aanbevelingen zijn:
- Verdieping in lokale verschillen
Elke eilandcontext is uniek. Zowel erfgoedpraktijken als beleidsontwikkeling moeten maatwerk zijn. - Creëer duurzame arbeidsperspectieven en kennisuitwisseling
Structurele samenwerking begint met tijd nemen voor elkaar: luisteren, begrijpen en ervaren. - Toegankelijke procedures
Subsidie- en ondersteuningsstructuren vanuit Europees Nederland sluiten vaak niet aan bij de schaal en context van de Caribische musea. Vereenvoudiging en duidelijke begeleiding vergroten participatie. - Stimuleren van governance en structurele ondersteuning
Verbetering van cultural governance vergemakkelijkt fondsenwerving, samenwerking en duurzaamheid van projecten.
Thema’s voor samenwerking
Musea in het Caribisch deel van het Koninkrijk en in Europees Nederland zien grote waarde in samenwerking rond thema’s zoals:
- Collectiebeheer
- Digitalisering
- Tijdelijke tentoonstellingen
- Educatie
Het gaat hierbij niet alleen om kennisoverdracht, maar juist om het creëren van een structurele leeromgeving waarin musea van elkaar kunnen leren.
Volledig rapport
Het onderzoeksrapport biedt diepere inzichten en concrete aanbevelingen. Bekijk het rapport via onderstaande knop.
Voor meer achtergrond en verdieping over cultuurbeleid in het Caribisch deel van het Koninkrijk, zie ook het artikel van de Boekmanstichting. Bij verdere vragen kun je contact opnemen met Sarah Al-Dhahir, medewerker Strategie & Beleid.
