Yakunu van Santen bekleedt een unieke positie binnen de Nederlandse museumwereld. Hij is de enige manager public affairs in dienst van een museum. In zijn rol bij het Rijksmuseum in Amsterdam slaat hij bruggen tussen het museum en de buitenwereld, op politiek en beleidsmatig niveau. Van Santen positioneert het museum als een maatschappelijk relevant instituut.
Een strategische spilfunctie
De functie van manager public affairs is relatief nieuw binnen het Rijksmuseum. Van Santen, die al een aantal jaar in verschillende functies binnen het museum werkzaam was, werd door de directie aangewezen om deze rol op zich te nemen. De functie is ondergebracht bij de afdeling Directors Office en Strategische Planvorming, samen met andere thema-overstijgende rollen zoals diversiteit, toegankelijkheid en data & insights.
Van Santen omschrijft zijn opdracht als het versterken van het politieke en maatschappelijke netwerk van het Rijksmuseum, met een focus op de maatschappelijke rol van het museum als nationaal instituut voor kunst en geschiedenis. “Ik werk op het raakvlak van beleid, politiek en publiek,” zegt hij. “Ik verbind wat er in de maatschappij speelt met hoe wij ons als museum positioneren.”
Meer dan politieke lobby
Hoewel public affairs vaak wordt geassocieerd met politieke lobby is de rol van Van Santen breder. Zo is hij bijvoorbeeld ook betrokken bij de totstandkoming van tentoonstellingen. Met name denkt hij mee over wie er nog meer bij het project betrokken moet worden. Of juist goed geïnformeerd moet worden. Zijn er bepaalde externe stemmen die per ongeluk over het hoofd zijn gezien? Hoe en op welke manier kunnen deze er dan zo goed mogelijk bij betrokken worden? Zoals nu bij een kleine fototentoonstelling ‘Document Nederland 2025. Tina Farifteh fotografeert Asiel’. “Ik zie dat als een kans, een mogelijkheid om een verbindende dialoog op gang te brengen. Kunst is vaak een ingangspunt voor het starten van een gesprek over beladen maatschappelijke thema’s,” aldus Van Santen.
Lokale, landelijke én internationale betrokkenheid
Hoewel het Rijksmuseum geen gemeentelijke subsidie ontvangt is het sterk verbonden met de stad Amsterdam. Van Santen neemt deel aan overleggen zoals het ACI (Amsterdamse Culturele Instellingen) en schrijft mee aan position papers over thema’s als toerismebeleid. Tegelijkertijd onderhoudt hij nauwe banden met landelijke beleidsmakers, ministeries en ambassades. Zijn advies is dan ook om politieke en maatschappelijk stakeholders goed te leren kennen: “Politici zijn geen onaanraakbare personen. Leg actief contact en laat je door hen informeren. Vertel wat er bij jouw museum speelt en wat de plannen zijn. Ga eens op de publieke tribune zitten tijdens een Kamerdebat of ga naar een gemeenteraadvergadering.”
Bovendien onderhoudt hij wereldwijd contacten met ambassades en consulaten om diplomatieke relaties te verdiepen, nieuwe samenwerkingen aan te jagen en de internationale zichtbaarheid van het Rijksmuseum te vergroten. Wellicht een inkoppertje, maar vergeet ook de beleidsmedewerkers niet. Daar waar politici bewindspersonen hun rol doorgaans maar voor korte tijd bekleden zitten beleidsmedewerkers vaak veel langer op hun functie.
Praktische tips voor musea
Van Santen benadrukt dat effectieve public affairs niet alleen is weggelegd voor grote instellingen. Ook kleinere musea kunnen met eenvoudige middelen impact maken. Zijn advies:
- Breng je belangrijkste stakeholders in kaart (bijvoorbeeld lokale bestuurders). Begin klein: bij 3 of 5 personen;
- Bouw een relatie met hen op door structureel contact te onderhouden, bijvoorbeeld door uitnodigingen voor openingen of een periodiek gesprek;
- Laat beleidsmakers stage lopen bij jouw instelling en bied ze een kijkje achter de schermen van het museum; neem ze mee in het depot, tijdens de opbouw van een tentoonstelling;
- Verzamel verhalen die maatschappelijke impact illustreren – van educatie tot toegankelijkheid tot duurzaamheid. En deel die met je stakeholders.
Impact meten als lobby-instrument
Een ander belangrijk onderdeel van Van Santens werk is de ontwikkeling van een maatschappelijke impactmonitor: een digitale tool waarmee het Rijksmuseum inzichtelijk maakt wat de langetermijneffecten zijn van zijn activiteiten, niet alleen de maatschappelijke, maar ook de milieu- en economische impact. Deze tool wordt jaarlijks gepresenteerd tijdens een seminar en dient als krachtig instrument in gesprekken met beleidsmakers.
Op 26 november 2025 organiseert het Rijksmuseum in samenwerking met VSBfonds het seminar waar de nieuwe versie van de impactmonitor gepresenteerd wordt. Voor meer informatie en/of aanmelden kun je contact opnemen met Yakunu via Y.van.Santen@rijksmuseum.nl.
