In deze reeks spreken we met inspirerende mensen en organisaties die zich inzetten voor duurzaamheid in de museumsector. Dit keer: Tom Jaspers, medeoprichter van MuseumGoed. Vanuit zijn frustratie over verspilling in de culturele sector bouwde hij aan een initiatief dat musea helpt slimmer, efficiënter en duurzamer met tentoonstellingsmateriaal om te gaan.
Het idee ontstond jaren geleden toen Jaspers voor een project vitrinekasten nodig had en ontdekte dat niemand in zijn netwerk ze had liggen. “Terwijl musea overal enorme depots vol spullen hebben, vaak betaald met publiek geld, die vervolgens achteraan worden gezet en vergeten,” vertelt hij. Het zette hem aan het denken: waarom zou elk museum steeds opnieuw sokkels, vitrines of wanden laten maken, vervoeren en opslaan?
Die gedachte groeide uit tot een concreet plan: een collectieve bibliotheek voor tentoonstellingsmateriaal. Samen met compagnon Gijs Kampmeinert werkte Jaspers dit plan uit, wat resulteerde in MuseumGoed. In een later stadium werkten ook Bart en Sam van der Linden én de leden mee aan de verdere ontwikkeling van het platform. Musea kunnen er hun materialen onderbrengen en via een lidmaatschap delen met elkaar. Zo wordt hergebruik vanzelfsprekend en hoeven er minder nieuwe materialen geproduceerd te worden. Hoewel duurzaamheid de kern raakt van zijn werk, is Jaspers terughoudend om dat label te plakken. “Duurzaamheid is een containerbegrip waar je snel op afgerekend wordt. Rijd je met een bakwagen vol spullen, dan zegt iemand: ‘Zie je wel, niet duurzaam.’ Ik heb het liever over efficiënter omgaan met spullen. Dat is concreet, praktisch en levert meteen winst op.”
Weerbarstige praktijk
Het enthousiasme bij musea is groot, maar de praktijk blijkt weerbarstig. “Iedereen zegt: dit is te gek, dat moeten we doen. Maar om echt anders te gaan werken, dat is een ander verhaal. Mensen vinden verandering lastig.” Ook ontbreekt er vaak een prikkel: museummedewerkers worden afgerekend op projectresultaten, niet op duurzame keuzes. Toch ziet Jaspers een kentering. Steeds meer musea beseffen dat verspilling simpelweg niet houdbaar is.
Om die verandering mogelijk te maken, werkt MuseumGoed met verschillende vormen van lidmaatschap. Van basisopslag, waar musea hun eigen materialen onderbrengen en overzicht krijgen, tot een premium lidmaatschap waarmee materialen onbeperkt gedeeld kunnen worden. “Hoe meer spullen er circuleren, hoe bruikbaarder het systeem wordt. Het voordeel groeit met elke nieuwe deelnemer.” Ook technologie speelt een rol: een digitale database en koppeling met projectmanagementtools maken het proces transparant en werkbaar voor iedereen.
Blik op de toekomst
De komende jaren wil Jaspers de instapdrempel verder verlagen, bijvoorbeeld met flexibele lidmaatschappen of variabele kostenmodellen. Schaalvergroting is daarbij essentieel: hoe meer musea meedoen, hoe groter de impact. “Het lastigste is om mensen mee te krijgen. Jij snapt het misschien meteen, maar om een projectleider of directie te overtuigen is een heel traject. Toch geloof ik dat we stap voor stap dichterbij komen.”
Volgens Jaspers zou de overheid daarbij een doorslaggevende rol kunnen spelen. In Nederland ontbreekt die druk nog, maar in Engeland liet de Arts Council zien dat het stellen van duurzaamheidseisen bij subsidies snel effect kan hebben. Zijn pleidooi: verbind financiering aan duurzame keuzes, zodat musea structureel gestimuleerd worden hun verantwoordelijkheid te nemen.
Ledenvoordeel
Leden van de Museumvereniging kunnen t/m 31 december 2025 met 50% korting het opslag+delen of premium lidmaatschap (tot een huurwaarde van € 2.500 euro) afsluiten bij MuseumGoed.
Interesse? Mail naar tom@museumgoed.nl met de code MVledenvoordeel.
