Musea zitten vol verhalen over liefde, identiteit, verzet en verlangen. Maar wiens verhalen vertellen we eigenlijk? En welke verhalen zijn door de tijd heen onderbelicht gebleven?
Madonna, ‘Danceteria’, Confessions on a Dance Floor: Part II, 2026
Het queeren van het museum betekent kritisch kijken naar de collectie, programmering en organisatie, en ruimte maken voor verhalen en perspectieven die lange tijd buiten beeld zijn gebleven. Op deze pagina lees je waarom dit relevant is, hoe andere musea ermee aan de slag zijn en waar je inspiratie kunt vinden.
Waarom queeren belangrijk is voor musea
Musea zijn plekken waar bezoekers zich kunnen herkennen, nieuwe perspectieven ontdekken en in gesprek gaan met het verleden én het heden. Voor veel LGBTQIA+-personen is die herkenning lange tijd beperkt geweest. Queer kunstenaars, makers en verhalen zijn door de eeuwen heen regelmatig weggelaten, anders geïnterpreteerd of minder zichtbaar gemaakt.
Door bewust aandacht te besteden aan queer perspectieven in collectiebeleid, presentatie, taalgebruik en publieksprogramma’s krijgen deze verhalen een volwaardige plek. Dat maakt een museum niet alleen inclusiever, maar ook rijker en relevanter.
Een paar redenen om hiermee aan de slag te gaan:
- Zichtbaarheid werkt: bezoekers die zichzelf herkennen in de collectie voelen zich welkom.
- Queeren hoeft geen los project te zijn, maar kan een verrijkende manier zijn om met de bestaande collectie en verhalen te werken.
- Samenwerken met queer gemeenschappen, kunstenaars en jongeren levert nieuwe perspectieven en verrassende programmering op.
- Het sluit aan bij landelijke initiatieven zoals Queer Geschiedenismaand en Queering the Collections.
Best practices uit het veld
Musea door heel Nederland werken op verschillende manieren aan queer inclusie. Hieronder enkele voorbeelden die laten zien hoe divers de aanpak kan zijn.
Frans Hals Museum (Haarlem)
Beleidsmatige verankering: Queering the Collection
Sinds 2023 is queering een vast uitgangspunt binnen de acquisitie, presentatie en het onderzoek naar hedendaagse kunst.
Het museum heeft onder andere:
- het collectieregistratiesysteem (TMS) uitgebreid met meer genderdiverse opties;
- taalgebruik en zoektermen herzien om bestaande queer verhalen in de collectie beter vindbaar te maken;
- in het beleidsplan 2025–2028 portretten door en van ondervertegenwoordigde gemeenschappen, waaronder queer personen en gemeenschappen, benoemd als belangrijk verzamelthema binnen de moderne kunst;
- in het aankoopbeleid voor hedendaagse kunst (2026–2027) thema’s opgenomen als Het lichaam en Populaire cultuur & camp, waarin ruimte is voor queer perspectieven.
Queer inclusie wordt daarmee benaderd als een structureel onderdeel van het museale beleid, en niet als een eenmalig project. De uitgangspunten werken door in aankopen, registratie, onderzoek en presentatie. Daarbij hanteert het museum een intersectionele benadering, met aandacht voor de samenhang tussen bijvoorbeeld gender, seksuele oriëntatie, culturele achtergrond, klasse en lichaamspolitiek.
Tentoonstelling The Art of Drag (12 april – 13 oktober 2024)
The Art of Drag was de eerste tentoonstelling in Nederland die drag vanuit een kunsthistorisch perspectief belichtte. De tentoonstelling werd samengesteld door Maaike Rikhof (conservator moderne kunst) en Manique Hendricks (conservator hedendaagse kunst).
De tentoonstelling vormde daarnaast de aanleiding voor genderdiversiteitstrainingen voor het volledige team en de introductie van genderinclusieve toiletten in het museum.
Museum Catharijneconvent
Museum Catharijneconvent organiseert tijdens Utrecht Pride lezingen en publieksprogramma’s die bijdragen aan de zichtbaarheid en inclusie van de queer gemeenschap.
Met de lezing Queer in de kerk biedt het museum ruimte voor gesprekken over de relatie tussen religie, queer identiteit en mentale gezondheid. Daarnaast organiseerde het museum een expertmeeting over genderidentiteit en seksualiteit ter ondersteuning van de ontwikkeling van de nieuwe vaste collectiepresentatie.
Museum Kranenburgh
Museum Kranenburgh is een formeel partnerschap aangegaan met Queer Museum om gezamenlijk te werken aan toekomstige tentoonstellingen, publieksprogramma’s en kennisuitwisseling.
Met deze samenwerking spreekt het museum zijn steun uit voor queer erfgoed en werkt het aan een duurzame verankering van gender- en seksuele diversiteit binnen de museumpraktijk. Tegelijkertijd stimuleert het partnerschap samenwerking en kennisdeling binnen de culturele sector.
Praktische tips om zelf aan de slag te gaan
- Begin bij je collectie. Welke objecten of kunstwerken vertellen al een queer verhaal, ook als dat nog niet expliciet wordt benoemd?
- Werk samen met de community. Betrek queer jongeren, kunstenaars, ervaringsdeskundigen of adviesraden bij de ontwikkeling van tentoonstellingen en programma’s. Laat hen niet alleen meedenken, maar waar mogelijk ook meebeslissen.
- Veranker het in beleid. Neem queer perspectieven op in acquisitie-, onderzoeks- en collectiebeleid, zodat het onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.
- Kijk kritisch naar taal en systemen. Kleine aanpassingen in zoektermen, labels en collectieregistratiesystemen kunnen bestaande verhalen beter zichtbaar maken.
- Sluit aan bij landelijke initiatieven. Denk aan Queer Geschiedenismaand of Pride en deel relevante objecten via landelijke initiatieven zoals Queering the Collections.
- Denk ook aan de fysieke omgeving. Genderinclusieve toiletten, toegankelijke voorzieningen en inclusieve bewegwijzering dragen bij aan een gastvrije museumervaring.
Verder lezen
Evenementen in musea
Boeken
- The Queer Museum: Radical Inclusion and Western Museology
- Atlas of Queer Anatomy
- Optimistisch queer handboek voor hardere tijden
- Queer Amsterdam, Atlas van de roze stad
