Cursus: Grip op je collectie
Goed collectiebeheer begint met weten wat je hebt, waar het vandaan komt, wat het waard is en welke risico’s eraan verbonden zijn.
Bekijk de actuele museumagenda voor professionals van binnen en buiten de sector. Hier worden continu relevante initiatieven en activiteiten toegevoegd van de Museumvereniging, aangesloten musea en verwante organisaties.
Erfgoedliefhebbers zoeken steeds vaker online naar informatie en maken daarbij gebruik van zowel zoekmachines als AI-tools. Een goede online vindbaarheid en zichtbaarheid van digitale collecties wordt daarmee steeds belangrijker.
Transparantie en toegankelijkheid van collecties uit koloniale context zijn belangrijke thema’s binnen het herkomstonderzoek en het omgaan met historisch onrecht. Daarbij spelen vragen over de beschikbaarheid van collectie-informatie, de representatie van kennis en de verschillende perspectieven op deze collecties een belangrijke rol.
AI wordt binnen musea en andere culturele organisaties steeds vaker ingezet voor bijvoorbeeld schrijven, ideeën ontwikkelen en het verwerken van informatie. De volgende stap is om AI niet alleen voor losse taken te gebruiken, maar ook te onderzoeken hoe het onderdeel kan worden van bestaande werkprocessen. Daarbij blijft het belangrijk om ruimte te houden voor de eigen expertise, visie en identiteit van de organisatie.
Het jaarlijkse archeologieplatform over militair erfgoed staat weer voor de deur. Dit platform is de ontmoetingsplek van professionals en vrijwilligers die zich bezighouden met de archeologie van militair erfgoed, vooral die van de Tweede Wereldoorlog. Oorlogsgraven en materiële resten uit WOII staan op 16 januari centraal.
Het werken met schenkers en andere donateurs brengt verschillende vraagstukken met zich mee. Wet- en regelgeving rondom subsidieaanvragen en het verantwoord gebruik van AI binnen ontwikkelactiviteiten vragen om zorgvuldige afwegingen, zeker wanneer persoonsgegevens een rol spelen.
Digitale erfgoedcollecties worden waardevoller wanneer ze goed vindbaar en toegankelijk zijn. Door collecties volgens gezamenlijke afspraken duurzaam te bewaren, verbinden en delen, kunnen verhalen en objecten ook over de grenzen van afzonderlijke organisaties heen worden ontdekt. De Nationale Strategie Digitaal Erfgoed biedt erfgoedorganisaties handvatten om hun digitale collectie toekomstbestendig beschikbaar te maken.
Hoe maken we onze samenleving weerbaarder in tijden van crisis? Tijdens het seminar gaan experts in op lessen uit eerdere crises, internationale ervaringen en actuele ontwikkelingen. Daarbij staat de vraag centraal hoe organisaties en netwerken kunnen bijdragen aan een veerkrachtige en crisisbestendige samenleving.
Gedragsbeïnvloeding speelt een belangrijke rol bij het stimuleren van duurzamere keuzes en het verminderen van bedrijfsafval. Voor organisaties die hiermee aan de slag zijn, is kennis over gedrag en communicatie een belangrijke basis om duurzame verandering in de praktijk te realiseren.
Een sociaal veilige werkomgeving vraagt om duidelijke afspraken over hoe mensen binnen een organisatie met elkaar omgaan. Een gedragscode kan daarbij richting geven, maar heeft vooral waarde wanneer deze breed wordt gedragen en onderdeel is van de dagelijkse praktijk. Voor musea en andere culturele organisaties is het daarom belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan wat er in een gedragscode staat, maar ook aan de manier waarop deze wordt ontwikkeld, geïntroduceerd en levend gehouden.
Financiële weerbaarheid is essentieel voor culturele en erfgoedorganisaties om tegenvallers op te vangen en tegelijkertijd ruimte te houden voor toekomstige investeringen. Stijgende kosten, veranderende inkomsten en toenemende druk op subsidies maken het belangrijk om bewust na te denken over financiële buffers, reserves en de keuzes die nodig zijn om organisaties duurzaam gezond te houden.
Musea en andere culturele organisaties werken met steeds meer digitale systemen en gegevens. Van ticketing en CRM tot planningssoftware en digitale collecties: al deze toepassingen spelen een rol in het dagelijks werk. Goed inzicht in welke systemen worden gebruikt en hoe data en processen met elkaar samenhangen, helpt om efficiënter te werken en risico’s rond privacy en digitale veiligheid te verkleinen.
Kunstmatige intelligentie verandert de manier waarop verhalen over het verleden kunnen worden gemaakt en beleefd. Historische personen kunnen digitaal tot leven komen en gebeurtenissen kunnen op nieuwe manieren worden gereconstrueerd. Voor musea en archieven roept dat vragen op over betrouwbaarheid, ethiek en de rol van menselijke interpretatie. Tegelijkertijd biedt technologie nieuwe mogelijkheden om geschiedenis toegankelijk te maken en publiek bij verhalen te betrekken.
Het zorgvuldig waarderen, selecteren en toegankelijk houden van museale archieven is van belang voor het behoud van cultureel erfgoed en de geschiedschrijving. De keuzes die musea hierin maken, bepalen mede welke informatie en verhalen voor toekomstige generaties beschikbaar blijven. Een zorgvuldige omgang met archieven vraagt daarom om bewuste afwegingen over wat wordt bewaard en wat niet.
Kunstmatige intelligentie (AI) ontwikkelt zich snel en biedt erfgoedorganisaties nieuwe mogelijkheden. Van het ontsluiten van collecties en archieven tot het analyseren van data en ondersteunen van communicatie. Tegelijkertijd roept het gebruik van AI vragen op over betrouwbaarheid, bias, privacy en maatschappelijke impact.
Kunstmatige intelligentie (AI) biedt culturele organisaties steeds meer mogelijkheden, maar het gebruik ervan brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. Zo spelen duurzaamheid, auteursrechten en privacy een belangrijke rol bij de keuze voor en toepassing van AI-tools, zoals Large Language Models (LLM’s). Bewust omgaan met AI begint daarom bij inzicht in de impact ervan en de afwegingen die komen kijken bij het gebruik van deze technologie.
Musea en andere culturele organisaties zijn voor hun dagelijkse werkzaamheden steeds meer afhankelijk van digitale systemen. Van ticketverkoop en CRM tot publieksgegevens en digitale collecties: een veilige digitale omgeving is belangrijk voor de continuïteit van de organisatie. Phishing, ransomware en datalekken maken het daarom noodzakelijk om bewust om te gaan met digitale risico’s en passende maatregelen te nemen.
De bezoekerservaring van de toekomst vraagt om aandacht voor innovatie, duurzaamheid en veranderende verwachtingen. Nieuwe ontwikkelingen en toepassingen bieden musea en culturele locaties mogelijkheden om hun aanbod verder te ontwikkelen en bezoekers op nieuwe manieren te bereiken.
Musea zijn plekken voor verwondering, ontmoeting en rust en dragen daarmee bij aan het welzijn van mensen. Ook groeit de aandacht voor de betekenis van kunst en cultuur binnen mentale gezondheid en herstel. Dat biedt kansen om de verbinding tussen musea en de zorg verder te versterken en te verkennen welke rol kunstbeleving daarin speelt.
Toegankelijkheid raakt de hele organisatie. Voor musea en andere culturele instellingen gaat het niet alleen om de toegankelijkheid van het aanbod of gebouw, maar ook om beleid, bedrijfsvoering en de manier waarop bezoekers en medewerkers worden betrokken. Door toegankelijkheid structureel te verankeren, wordt het een vanzelfsprekend uitgangspunt bij keuzes en ontwikkelingen binnen de organisatie.
Digitale collecties toegankelijk maken vraagt ook om duidelijkheid over auteursrecht, portretrecht en privacy. Als rechteninformatie goed wordt vastgelegd, weten gebruikers wat zij met digitaal materiaal mogen en worden juridische en financiële risico’s voor de organisatie beperkt. Voor musea en andere erfgoedorganisaties is goed rechtenbeheer daarom een belangrijk onderdeel van duurzaam collectiebeheer en digitale toegankelijkheid.
Een nieuwe generatie museumbezoekers groeit op in een gedigitaliseerde samenleving, waarin persoonlijke en interactieve ervaringen steeds vanzelfsprekender zijn. Voor musea en andere culturele organisaties is het daarom belangrijk om vooruit te kijken naar veranderingen in publiek, aanbod en organisatie. Toekomstverkenning helpt om verschillende mogelijke ontwikkelingen in beeld te brengen en daar nu al bewuste keuzes voor te maken.
Cyberincidenten kunnen grote gevolgen hebben voor musea en andere culturele organisaties. Een datalek, phishingaanval of systeemstoring kan leiden tot verlies van gegevens, het uitvallen van systemen en verstoring van de dagelijkse werkzaamheden. Naast maatregelen om incidenten te voorkomen, is het daarom belangrijk om voorbereid te zijn op het moment dat er toch iets misgaat. Een incident- en herstelplan helpt om snel en gestructureerd te handelen en het herstel in goede banen te leiden.
Publiek staat centraal in het werk van musea, maar verandert voortdurend. Maatschappelijke, culturele, technologische en ecologische ontwikkelingen hebben invloed op hoe mensen en gemeenschappen zich tot musea verhouden. Dat vraagt om blijvende aandacht voor publieksbetrokkenheid en voor de rol die het perspectief van het publiek speelt in strategie en besluitvorming.