Hoe bereid je je als museum voor op situaties zoals wateroverlast, brand, cyberaanvallen of maatschappelijke spanningen? En als er iets gebeurt: welke objecten wil je dan als eerste beschermen?
We hebben twee nieuwe hulpmiddelen gepubliceerd die musea hierbij ondersteunen: de Wegwijzer Weerbaarheid collectiebeherende instellingen en het Selectiekader Weerbaarheid collectiebeherende instellingen. De tools helpen teams om risico’s te bespreken en concrete keuzes te maken voor de bescherming van hun collectie.
Wegwijzer: in gesprek over risico’s
De Wegwijzer Weerbaarheid helpt musea om mogelijke risico’s voor collectie en organisatie in kaart te brengen. Denk aan digitale verstoringen, stroomuitval, wateroverlast, brand of maatschappelijke onrust.
Per thema bevat de wegwijzer een korte toelichting, reflectievragen en praktische acties. Zo kunnen teams samen scenario’s bespreken en bepalen welke stappen ze nu al kunnen zetten. De wegwijzer kan bijvoorbeeld gebruikt worden in teamoverleggen of bij het actualiseren van een collectiehulpverleningsplan (CHV-plan).
Selectiekader: prioriteiten in de collectie
Het Selectiekader Weerbaarheid helpt musea om een prioriteitenlijst op te stellen van objecten die bij een calamiteit als eerste beschermd of, indien mogelijk, geëvacueerd moeten worden.
Het kader begeleidt musea in drie stappen:
- bepalen welke objecten het meest waardevol zijn,
- inschatten hoe haalbaar bescherming of verplaatsing is,
- zorgen dat de prioriteitenlijst praktisch bruikbaar blijft in een noodsituatie.
Samen werken aan weerbaar erfgoed
Wegwijzer en selectiekader – Weerbaarheid collectiebeherende instellingen is een uitgave van de Museumvereniging in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Volgens onze directeur Vera Carasso geven de hulpmiddelen musea meer houvast bij het voorbereiden op onverwachte situaties:
“Met deze nieuwe wegwijzer en het selectiekader – tot stand gekomen in samenwerking met de RCE – geven we musea niet alleen praktische handvatten, maar vooral de regie in handen. Musea dragen een unieke verantwoordelijkheid voor ons gedeelde erfgoed. Met deze praktische instrumenten geven we hen de middelen om die verantwoordelijkheid met vertrouwen waar te maken. Ze helpen teams om risico’s helder te krijgen, prioriteiten te stellen en concrete stappen te zetten, vóórdat een incident zich aandient. Zo bouwen we samen aan een sector die voorbereid, wendbaar en crisisbestendig is, zodat onze collecties vandaag én morgen veilig zijn.”
Renate van Leijen, specialist Veilig erfgoed, RCE:
“De Taskforce Veilig erfgoed is opgericht om samen met het erfgoedveld concrete acties te bedenken en te ondersteunen om de zelfredzaamheid en weerbaarheid van instellingen te vergroten. Deze publicatie is zo’n actie. We wilden iets maken voor de kleinere en middelgrote instellingen, dat is gelukt denken we, met de wegwijzer en het selectiekader. De inhoud is concreet en praktisch uitvoerbaar. Het is een prettig document om binnen de eigen organisatie het gesprek aan te gaan over risico’s en dreigingen. Niet het leukste gesprek, wel heel nodig en urgent.”
Het document is zorgvuldig samengesteld door RaadSaam Erfgoedprojecten in overleg met de opdrachtgevers en een klankbordgroep. De wegwijzer en het selectiekader zijn afzonderlijk te gebruiken, maar versterken elkaar wanneer ze samen worden ingezet.
