Musea en governance:

het laatste nieuws

Vernieuwde Governance Code Cultuur ondersteunt goed bestuur
Goed bestuur en toezicht zijn belangrijk voor sterke culturele organisaties. Daarom is de Governance Code Cultuur vernieuwd. Vanaf 1 januari 2027 geldt de nieuwe code als kader voor goed bestuur en toezicht in de culturele sector. Met praktische tools en handreikingen helpt de code organisaties om de principes toe te passen in de praktijk.

Praktische ondersteuning voor organisaties
De vernieuwde toolkit biedt bestuurders en toezichthouders ondersteuning bij het werken met de code. Er zijn onder andere handreikingen, voorbeelden en best practices beschikbaar om organisaties te helpen bij goed bestuur en toezicht.

Twee gelijkwaardige versies
De vernieuwde Governance Code Cultuur bevat verschillende veranderingen ten opzichte van de versie uit 2019. Zo zijn er vanaf 2027 twee gelijkwaardige versies van de code beschikbaar: één voor het bestuur-directiemodel en één voor het raad-van-toezichtmodel. Ook is de code toegankelijker gemaakt in taalgebruik en vormgeving.

Actuele thema’s
In de nieuwe code is meer aandacht voor onderwerpen zoals sociale veiligheid, ecologische duurzaamheid en de betrokkenheid van medewerkers en andere interne belanghebbenden. Daarnaast zijn de afspraken over verantwoording in het jaarverslag verduidelijkt en zijn er extra aanbevelingen voor grote organisaties.

De Governance Code Cultuur is vernieuwd. Bekijk de antwoorden op veelgestelde vragen over de veranderingen.

PPO Goed Toezicht steunt bij professionalisering
Goed toezicht helpt een organisatie verder te professionaliseren. Maar hoe stel je een Raad van toezicht of Raad van commissarissen in? Met de stimulansregeling PPO Goed Toezicht helpt Platform ACCT toezichthouders en bestuursleden in de culturele en creatieve sector met opleiding en training gericht op een goed functionerend toezicht. En dat is belangrijk. Toezicht is niet alleen wettelijk verplicht ook voor stichtingen en verenigingen, maar draagt ook bij aan goed leiderschap en betere resultaten.

Bijdrage voor training of opleiding
Wanneer je als culturele toezichthouder een training gaat volgen, krijg je dankzij deze regeling minimaal 50% van je kosten vergoed. Dit kan een individuele opleiding zijn of een training van een volledige Raad van toezicht. De regeling loopt tot 31 december 2028, als er voldoende middelen beschikbaar zijn.

Op 11 november kwamen ruim 200 toezichthouders, bestuurders, directeuren en andere betrokkenen uit de culturele sector samen in Utrecht om te praten over mogelijke aanpassingen van de Governance Code Cultuur. Cultuur+Ondernemen blikt terug op deze dag.

Cultuur+Ondernemen is bezig met het updaten van de Governance Code Cultuur. Aangezien de code van, voor en door de sector is hebben ze in 2025 een brede peiling uitgezet om iedereen de kans te geven input te leveren voor de update van de code.

Goed bestuur en toezicht zijn essentieel voor een sterke en veerkrachtige cultuursector. De Governance Code Cultuur (GCC) biedt hiervoor al jaren een belangrijke leidraad. De laatste versie dateert echter uit 2019, en sindsdien zijn er tal van nieuwe ontwikkelingen in de sector en samenleving. Daarom startte Cultuur+Ondernemen in 2025 een traject om samen met de sector de code te actualiseren en toekomstbestendig te maken.

Deze handreiking gaat in op de principes van de Code. Daarna vind je een checklist die alle punten uit de Code over je jaarverslag kort samenvat. Tenslotte gaan ze kort in op de verschillende onderdelen van je jaarverslag.

Deze handreiking gaat in op de principes van de Code. Daarna vind je een checklist die alle punten uit de Code over je jaarverslag kort samenvat. Tenslotte gaan ze kort in op de verschillende onderdelen van je jaarverslag.

Volgens de Governance Code Cultuur (GCC) zijn onafhankelijkheid en integriteit kernwaarden voor goed bestuur. Principe 3 uit de GCC ‘Integer en rolbewust handelen’ doet aanbevelingen over hoe je belangenverstrengeling kunt voorkomen en wat je moet doen als het zich voordoet. Het is belangrijk dat je situaties waarin sprake is van een (mogelijke) ongewenste verstrengeling of botsing van belangen tijdig herkent, bespreekt en oplost. In deze handreiking vind je praktische handvatten en tips hoe dit te doen.

Governance gaat over veel verschillende aspecten van een culturele organisatie. Veel van deze aspecten kunnen niet in een checklist worden gevangen, maar er zijn ook zaken die ieder jaar controleerbaar op orde moeten zijn. Dit noemen we ook wel de ‘harde kant’ van governance. De checklist helpt je om bij een zelfevaluatie de ‘harde’ governance-aspecten uit de Governance Code Cultuur 2019 na te lopen.

In de Wet Bestuur en Toezicht (WBTR) worden drie besturingsmodellen genoemd voor stichtingen; het bestuurmodel, het raad-van-toezicht model en het one-tier model. Afhankelijk van de eigen situatie kan gekozen worden uit het best passende bestuursmodel.

Kansen benutten betekent ook risico’s nemen. Die zijn niet volledig te voorkomen, maar wel te verkleinen. Door risico’s bewust te maken en te structureren krijgt risicomanagement een vaste plek in de organisatie. Zo ontstaat inzicht in mogelijke risico’s en in hoe daarop kan worden ingespeeld, wat bijdraagt aan een wendbare organisatie. Er zijn vijf stappen om risicomanagement in de praktijk te brengen.

Goed toezicht gaat verder dan kennis van wetten en codes. Het draait ook om waarden en gedrag. Regelmatige, open gesprekken over hoe de raad van toezicht zijn rol vervult zijn daarom essentieel. Een toezichtkader kan daaraan bijdragen.

Wil je je rol als toezichthouder of bestuurder goed invullen en werken aan goed bestuur en toezicht in jouw organisatie? In deze e-learning van Cultuur+Ondernemen maak je kosteloos in je eigen tempo kennis met de Governance Code Cultuur.

Het whitepaper De onraad van toezicht (2025) is een verkennend onderzoek naar de werking van de Governance Code Cultuur en de praktijk van bestuur en toezicht bij culturele organisaties. Het document is opgesteld door Sjarel Ex, Jaap van Manen en Mark Michaela en is bedoeld als aanzet tot een bredere sectorbrede discussie over goed bestuur.