Verkiezingsconferentie Cultuur en Gemeenten: de meerwaarde van samenwerkingen

Nieuws | 06 feb 2018

Afgelopen vrijdag waren Lodewijk Kuiper en Amber Leguit voor de Museumvereniging aanwezig op de Verkiezingsconferentie Cultuur en Gemeenten in Leeuwarden. Het tot nu toe enige landelijke cultuurdebat in het kader van de Gemeenteraadsverkiezingen.

De meerwaarde van samenwerkingen

De Vereniging voor Kunst, Cultuur en Erfgoed – Kunsten ’92 – organiseerde de conferentie in samenwerking met Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018. Het uitgangspunt van de conferentie was: kunst, cultuur en erfgoed kunnen de lokale eigen kracht van de gemeente naar voren halen. Maar welke dilemma’s komen daar bij kijken? Op welke manier kan een gemeente zich onderscheiden en wat maakt een gemeente aantrekkelijk?

Arno Brok, Commissaris van de Koning van Fryslân, verzorgde de aftrap met een oproep aan de culturele instellingen: ‘Laat je gemeente de meerwaarde van samenwerkingen met culturele partners zien. Vertel niet alleen je eigen verhaal.’ Deze boodschap komt precies overeen met de boodschap van de Museumvereniging in haar handleiding Lobbyen bij de gemeente 2018.

Vervolgens was het de beurt aan Sjoerd Bootsma, programmaleider van de Culturele Hoofdstad, om de mensen in de zaal – waaronder bestuurders, politici en ambtenaren – te overtuigen van het belang van kunst, cultuur en erfgoed voor de gemeente.

Om de uitdagingen voor Friesland te beschrijven, citeerde hij troubadour Piter Wilkens in ‘Liwwadder blues’:
Het het nooit wat weest
en et zal nooit wat wurde
als't in liwarde geboren bist
kust et wol skudde

Het Fries staat onder druk, de jongeren trekken weg en er wordt weinig gecreëerd. ‘Het gevaar bestaat dat we neo-pittoresk erfgoed worden voor een Randstedelijke golf’, aldus Bootsma. Rake bewoordingen voor de uitdagingen waarmee Friesland kampt. Desondanks belooft de Culturele Hoofdstad een succes te worden. De provincie die ‘normaal doen’ als norm heeft, veranderd voor even in de provincie waar alles mogelijk is.

Bouwen aan een netwerksamenleving

Na deze tweede spreker volgde een wethouderspanel. Wethouder Bertien Houwing van Amersfoort: ‘Ik faciliteer vooral de ontmoeting tussen het culturele veld en de beleidsmakers.’ Wethouder Marcelle Hendrickx uit Tilburg: ‘Cultuureducatie is nu wat tuttig. Het mag best wat spannender en schurender. Om ruimte te maken voor verwondering.’ Wethouder Diepenveen uit Utrecht: ‘De arbeidsmarkt is een belangrijk onderwerp. Indexeren van budgetten is handig zodat je jaarlijks kunt groeien. Dan moeten de instellingen ook wel in de benen komen. Kom uit je hokje.’ Bouwen aan een netwerksamenleving was een terugkerend advies van dit panel. ‘De culturele sector kan nooit een geïsoleerd antwoord geven.’

Budget uit het sociale domein

Onze Public Affairs-beleidsmedewerker Lodewijk Kuiper was vervolgens aanwezig bij deelsessie 1: Wat kunnen gemeenten doen om de kracht van cultuur te benutten? Vier wethouders gingen in gesprek met zo’n dertig deelnemers in groepjes. De wethouders deponeerden een probleem en het veld mocht met oplossingen komen. De inleiding die hierbij werd gegeven: 6,4 miljoen Nederlanders participeren en beleven cultuur. Daarmee is het voor gemeenten relevant.

Alex Wekema, wethouder in Noordenveld: ‘Laten we inzetten op de jeugd. En vraag creëren vanuit het onderwijs. Geen geld naar culturele instellingen, maar naar het onderwijs.’ Bertien Houwing, wethouder in Amersfoort: ‘Wij hebben een visie Cultuur 2030 uitgewerkt waarin we cultuur met alle beleidsterreinen willen verbinden.’ Vervolgens noemt ze het voorbeeld ‘Struinen in de tuinen’: regionale kunstenaars presenteren hun kunst in de buurten van Amersfoort waardoor buurtbewoners er kennis mee maken en er verbinding ontstaat. Een ander project dat ze aanhaalt heet ‘Mag ik deze dans van u?’ Een project waarin mensen in een rolstoel dansen met ‘valide’ mensen. Dit is een voorbeeld van verbinding van het sociale domein (zorg) met cultuur. Houwings probleem is dat ze niet weet hoe ze een inclusieve samenleving kan opnemen in haar cultuuropgave. Lydia Jongmans van het VNG en Lodewijk Kuiper geven het antwoord. Jongmans noemt als voorbeeld Alphen a/d Rijn. Daar heeft het budget voor culturele instellingen plaatsgemaakt voor budget voor culturele kerndoelstellingen waardoor je kan sturen op inclusiviteit en kan meedingen naar het budget.

Lodewijk Kuiper noemt het project van Gemeentemuseum Den Haag dat bussen de wijken instuurde in afstemming met zogenaamde kernpersonen in de wijken. Dat resulteerde in meer bezoekers voor het museum. Het tweede voorbeeld dat Kuiper aanhaalt is de robot in het Van Abbe museum. Dankzij deze robot kunnen mensen die slecht ter been zijn toch het museum bezoeken. Beide voorbeelden werden op het einde van de sessie nog eens aangehaald door wethouder Houwing, waarbij ze concludeerde: Als je gemeente kerndoelstellingen heeft geformuleerd, kijk dan niet alleen naar de cultuurdoelstellingen, maar ook naar de kerndoelstellingen in het sociale domein, naar de zorg en de sport. Als je een antwoord op een van deze kerndoelstellingen hebt, geef je je wethouder cultuur legitimatie om budget uit het sociale domein te vragen.

Hou niet alleen je hand op

De Verkiezingsconferentie werd afgesloten met een burgemeestersdebat. De burgemeester van Leeuwarden concludeerde: ‘Culturele instelling, hou niet alleen je hand op. Het is halen en brengen. Bij Leeuwarden Culturele Hoofdstad hebben we gevraagd aan de instellingen om zelf hun personeel te betrekken. Bij het kunstwerk dat naast het station van Leeuwarden is geplaatst, hebben burgers inspraak gehad. Dat was nieuw voor de kunstenaar en daardoor wilde ook ING 1 miljoen euro bijdragen.’

Het was een dag vol vragen, adviezen en het uitwisselen van ervaringen. Met een belangrijke gemeenschappelijke deler: hoe krijgen we cultuur hoog op de agenda tijdens de Gemeenteraadsverkiezingen in maart dit jaar. Voor nog veel meer handige tips en adviezen over lobbyen bij de gemeente: download onze publicatie Lobbyen bij de gemeente 2018.

 

Deel dit nieuws