Er zijn grote zorgen over de continuïteit van de museumsector

Een bestuurlijk akkoord voor de museumsector is cruciaal om de coronacrisis door te komen en om ervoor te zorgen dat werkgelegenheid en inkomen behouden blijven. Alleen zo kan de fijnmazige museale infrastructuur in stand worden gehouden.

De Museumvereniging voert sinds het uitbreken van de coronacrisis in Nederland een actieve lobby om de belangen van musea – die door de tijdelijke sluiting genadeloos hard geraakt worden – tijdens deze crisis zo goed mogelijk te behartigen. Hiervoor vraagt de vereniging het kabinet met klem om vergaande maatregelen te treffen.

Steunpakket is noodzakelijk

Ook als musea weer mogen heropenen, is een bestuurlijk akkoord voor musea hoognodig. De gemiddelde derving aan publieksinkomsten bedraagt sinds sluiting zo’n 10 miljoen euro per week. Bij heropening zullen de inkomsten weliswaar toenemen, maar naar verwachting zal ook dan sprake zijn van een derving van 5 tot 7 miljoen euro per week. Het onlangs door de minister aangekondigde steunpakket van 300 miljoen is waardevol, maar zij heeft zelf al aan de Tweede Kamer laten weten dat meer middelen nodig zijn. Ook bestaat over de uitwerking van het steunpakket nog altijd onduidelijkheid. De Museumvereniging herhaalt de oproep voor een bestuursakkoord tussen rijk, provincies en gemeenten voor passende steun aan álle musea: ongeacht grootte, type collectie, vestigingsplaats of wijze van financiering. Het steunpakket zou volgens de vereniging als volgt moeten zijn opgebouwd:

  1. Tegemoetkoming in de doorlopende huisvestingskosten zoals huur van musea voor panden die (on)middellijk door overheden worden geëxploiteerd en van de gemeentebelastingen; geschat op 45 miljoen euro;
  2. Investering in een overbruggingsfonds voor musea voor herstel van het werkkapitaal en van de vraaguitval, ter grootte van 55 miljoen euro;
  3. Verruiming van de Geefwet als fiscale stimulans voor gulle gevers aan culturele ANBI’s zoals musea.

De sector is afhankelijk van een gezonde economie

Na de bezuinigingen na de economische crisis is de museumsector minder afhankelijk geworden van subsidies, maar des te meer van een gezonde, sterke economie. Om overeind te blijven is steun en compensatie van doorlopende kosten hoognodig. De derving van de publieksinkomsten voor de museumsector is gemiddeld zo’n 10 miljoen euro per week.

Liquiditeit staat onder druk

De Museumvereniging constateert dat het kabinet er nog onvoldoende in slaagt om passende steunmaatregelen te treffen. Ook voor de Museumvereniging staat de gezondheid van vrijwilligers, medewerkers en publiek voorop, maar ondertussen staat de liquiditeit en solvabiliteit van musea fors onder druk. Daarmee komt de continuïteit van de museumsector in gevaar. De tijdelijke sluiting raakt – naast het publiek en de Museumkaarthouders – direct 28.000 vrijwilligers en 13.000 werkenden in de ruim 400 musea die zijn aangesloten bij de Museumvereniging.  

Beheer en behoud bedraagt veelvoud

Uiterste consequentie van het niet tijdig treffen van de eerdergenoemde maatregelen is – zo blijkt uit verschillende enquêtes die wij als Museumverenging onder onze leden hebben gehouden – dat 25% van de musea (vooral middelgrote en kleine musea die collecties van overheden beheren) omvallen. Deze collecties worden veelal beschermd door de Erfgoedwet. Alleen al de doorlopende materiële kosten, voor beheer en behoud, zullen een veelvoud bedragen van het herstelpakket waar de Museumvereniging om vraagt.

Werken aan intelligente heropening musea

Als we er met z’n allen in slagen om het coronavirus in te dammen, bouwt de overheid de coronamaatregelen geleidelijk af. Musea mogen naar verwachting per 1 juni hun deuren openen voor publiek. Of musea op 1 juni inderdaad heropenen, maakt het kabinet in de week van 18 mei bekend. De museumsector heeft onlangs een voorlopig protocol voor intelligente heropening gepubliceerd. Voorwaarde voor heropening van een museum is dat het aan het protocol voor musea voldoet. De anderhalve meter samenleving heeft als gevolg dat musea minder publiek zullen kunnen ontvangen. Dat betekent dat de inkomstenderving nog enige tijd zal doorlopen.

Noodpakket kabinet, coulance en steunpakket OCW geldt ook voor musea

Ook bij heropening moeten musea een beroep kunnen blijven doen op de maatregelen in het noodpakket banen en economie (o.a. NOW en TOGS). OCW heeft coulancemaatregelen getroffen (uitstel betaling huur en geen toets op prestatieafspraken). Ook werkt OCW nog aan de verdeling van 300 miljoen euro die extra ingezet wordt voor met name de rijks gesubsidieerde instellingen. De minister heeft laten weten dat zij extra steunmaatregelen voor de cultuursector noodzakelijk acht. Het kabinet streeft ernaar deze mee te nemen in het tweede pakket dat medio mei gepubliceerd wordt.

Er is voor langere tijd financiële zekerheid nodig

Musea zullen het als zij heropenen vooral van hun vaste presentaties en eigen collectie moeten hebben: voor investeringen in aankopen of tijdelijke tentoonstellingen met bruiklenen vanuit het buitenland gelden allerlei beperkingen. Bovenregionaal verkeer wordt ontmoedigd, net als reizen per openbaar vervoer. Ook zal men zich niet zomaar in grote groepen en op drukke plekken begeven. Al met al is er voor langere tijd financiële zekerheid nodig, zodat een goed en toegankelijk cultuuraanbod in alle regio’s mogelijk blijft. Musea vormen een onmisbare pijler onder onze samenleving én economie. Hulp is nodig opdat iedereen door heel het land toegang houdt tot een enorm cultureel kapitaal dat van ons allemaal is.