Digitalisering

Er liggen grote uitdagingen op het gebied van digitalisering en cyber security met name op het gebied van zichtbaarheid, bruikbaarheid en behoud.

Musea hebben de afgelopen jaren een flinke inhaalslag gemaakt met het digitaliseren van hun collectie. De Museumcijfers laten zien dat in 2017 ongeveer 60 miljoen objecten zijn gedigitaliseerd. Dat staat gelijk aan zo’n 75% van de totale collectie.

Digitalisering bestaat grofweg uit drie fasen. De eerste fase is het houdbaar maken van de collectie. Dit heeft betrekking op het daadwerkelijk digitaal beschikbaar stellen van de analoge collectie door afbeeldingen en beschrijvingen te uploaden op de server. De tweede fase gaat over het bruikbaar maken van de online collectie. Het digitaal beschikbaar stellen van een collectie is één ding, het moet ook vindbaar zijn. De derde fase gaat over het zichtbaar maken van digitaal erfgoed. Van de 60 miljoen objecten die gedigitaliseerd zijn, zijn in 2018 ongeveer 51 miljoen objecten ook daadwerkelijk online raadpleegbaar door het publiek (62% van de totale collectie).

Een belangrijke reden dat niet al het digitale erfgoed zichtbaar is voor het publiek is de angst voor claims. Door beperkingen in de auteurswet kunnen musea hun historische collecties van na 1870 niet online vrijgeven voor onderwijs, onderzoek of persoonlijke belangstelling zonder jaarlijks grote bedragen te betalen voor het afkopen van de auteursrechten.

Dit is de reden dat niet al het gedigitaliseerde erfgoed vrij toegankelijk is. Gelukkig is op 26 maart 2019 een Europese richtlijn aangenomen, die aanzet tot modernisering van de auteurswet. De Nederlandse regering is op dit moment bezig met het implementeren van deze richtlijn.

Investeringen in digitalisering

De Museumvereniging is blij dat de minister de komende jaren incidentele middelen beschikbaar stelt voor de digitale toegankelijkheid van erfgoed. De uitdagingen waar de museale sector voor staat wat betreft het digitaliseren van collecties en toegankelijk maken van digitaal erfgoed voor een breed publiek vragen echter om langjarige financiële ondersteuning. Wij zetten daarom in op een duurzaam digitaliseringsbeleid en dito bekostiging door het Rijk.

Deze kabinetsperiode 2017-2021 investeert minister Van Engelshoven € 12,4 miljoen in de digitale toegankelijkheid van erfgoed, archieven en collecties. Een deel van dit geld wordt beschikbaar gesteld via een regeling voor projecten die meerdere collecties toegankelijk maken voor een algemeen publiek - volgens de principes van de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed.

De regeling voor toegankelijkheid van digitale collecties wordt ondergebracht bij drie Rijksfondsen: Fonds voor Cultuurparticipatie, Mondriaan Fonds en Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Ieder fonds kiest zijn eigen focus. De verwachting is dat projecten met name kleinere organisaties in staat stellen hun digitale collecties toegankelijk te maken. De regeling biedt kansen voor de ambitie om een meer divers publiek, en met name jongeren, aan te spreken met eigentijdse verhalen. Het Netwerk Digitaal Erfgoed ondersteunt in 2019 en 2020 projectaanvragers met kennis, generieke voorzieningen en praktische ondersteuning bij het formuleren van projecten en de uitvoering daarvan.

Verhogen cyberveiligheid

De sector loopt op het vlak van cyber security steeds meer risico’s, zowel op het gebied van data over waardevolle collectieobjecten als transport. Een substantieel budget is vereist om alle lagen van digitalisering op orde te krijgen én de cyberveiligheid van collecties te verhogen.

 

We helpen u graag verder

We helpen u graag verder

Met ons in gesprek over dit onderwerp?

We helpen u graag verder

We helpen u graag verder

Met ons in gesprek over dit onderwerp?