Cultuur dichtbij voor iedereen is uitgangspunt voor advies BIS van de Raad voor Cultuur

Nieuws | 08 jun. 2020

Donderdag 4 juni werd het advies over de basisinfrastructuur (BIS) van de Raad voor Cultuur bekendgemaakt. De rijksmusea maken voortaan geen onderdeel meer uit van de BIS; zij worden volledig in de Erfgoedwet opgenomen. Nieuw in de BIS is dat er twaalf musea zijn voorgedragen door hun provincie voor een bijdrage van een kwart miljoen euro voor de publiekstaken.

Volgens de Raad fungeren deze musea de komende vier jaar als laboratoria voor innovatieve collectieontsluiting en een voorbeeld stellende aanpak. Zes musea: het Drents Museum, Groninger Museum, Frans Hals Museum, Museum Arnhem, Stedelijk Museum Schiedam en het Zeeuws Museum - krijgen een voluit positief advies. Het Fries Museum, Kunstmuseum Flevoland en Museum de Fundatie dienen volgens de Raad hun plannen op onderdelen te concretiseren. Bij Bonnefanten, Centraal Museum en Noordbrabants Museum maakt de Raad kanttekeningen bij de invulling van de plannen. Daarom vraagt de Raad om uiterlijk 1 november 2020 een nieuw plan in te leveren, waarover de Raad dan in december advies uitbrengt. Het is aan de minister van OCW of aanvulling of verbetering van plannen noodzakelijk is. Het is onze stellige indruk dat de plannen dezelfde toets hebben doorlopen als voor aanvragers die volledig aanspraak willen maken op de BIS, terwijl het hier slechts om subsidie voor een project voor publieksbereik gaat. Musea werken al veel en succesvol samen en dat is ook bij de adviezen over regionale musea zichtbaar. Het Frans Hals Museum presenteert plannen met het Amsterdam Museum, Museum Arnhem doet dat voor een gezamenlijk project met Museum Het Valkhof in Nijmegen en het Noordbrabants Museum is ook aanvrager namens Stedelijk Museum Breda, TextielMuseum in Tilburg, Design Museum Den Bosch, Van Abbemuseum in Eindhoven en Museum Helmond.

Te midden van het debat over de steeds veranderende Nederlandse identiteit zien we in deze bijdrage voor instellingen in de regio dat musea steeds vaker een verbinding weten te leggen met het lokale verhaal en dat van de stedelijke regio’s om zo doende nieuwe bezoekers uit de eigen omgeving aan te trekken.

Ontwikkelfunctie is nieuw in de BIS

Een nieuwe categorie in de BIS is de ontwikkelfunctie. Van de vijftien nieuwe toetreders heeft het TextielLab | TextielMuseum een voluit positief advies gekregen met kwalificaties als uniek, innovatief en aantrekker van makers uit andere ontwerpdisciplines. Bij de zes presentatie-instellingen wordt het budget opgehoogd met een half miljoen euro, verliest West haar bijdrage en komt Vleeshal als nieuwe presentatie-instelling erbij. Wat betreft de ondersteunende instellingen spreekt de Raad zich positief uit over bijdragen in de BIS aan Stichting Filmmuseum Eye en Het Nieuwe Instituut voor respectievelijk de Film- en de Ontwerpsector, maar vraagt van hen om hun profiel als ondersteunende instelling voor de sector scherper neer te zetten. Bovendien stelt de Raad dat de beoordeling bemoeilijkt wordt door de samenloop met visitatie van deze musea die ook onder de Erfgoedwet vallen. Wij vertrouwen erop dat daar een praktische oplossing voor te vinden zal zijn die voor betreffende musea geen extra administratieve lasten met zich meebrengt.  

Nadat sinds 2013 sectorcollecties niet langer vanuit de BIS werden gefinancierd, geeft de Raad een positief advies aan het Allard Pierson voor het beheren, behouden en ontsluiten van de verweesde sectorcollecties

podiumkunsten en grafische vormgeving. De Raad verwacht van het Allard Pierson dat het de collecties actiever zal ontsluiten voor publiek, iets dat nu de sectorcollecties zijn ondergebracht bij dit museum op enigerlei wijze weer tot de mogelijkheden behoort.

Toepassing Fair Practice Code vraagt om extra middelen

De Raad gaat in het bijzonder in op toepassing van de Fair Practice Code en de middelen die daarvoor nodig zijn, meer dan 20,1 miljoen euro. Dit zonder een advies te leveren om de vereiste ruimte daarvoor te bieden. Daarmee dreigt de naleving van de code een wassen neus te worden óf musea worden gedwongen tot krimp om eerlijke beloningen te kunnen betalen. Eerder al bepleitten wij extra middelen voor redelijke beloning, compensatie van structureel onbetaald overwerk mogelijk te maken én om in de museumsector gelijke tred te houden met de rest van de economie. De bedragen die daarvoor nodig zijn worden momenteel doorgerekend. Gezien de reguliere financiële positie van (rijks)musea én de huidige coronacrisis achten wij het niet realistisch dat de eigen inkomsten nog veel verder zullen toenemen; andere overheden hebben evenmin financiële ruimte om voor de sector een eerlijke beloning en gezonde bedrijfsvoering mogelijk te maken. Extra middelen vanuit de rijksoverheid zijn onontbeerlijk om er voor te zorgen dat álle musea de Fair Practice Code kunnen toepassen. Want terwijl musea de groeiende kloof tussen kansrijk en kansarm helpen te overbruggen door het vertellen van eigentijdse verhalen die resoneren in de samenleving, betekent kansengelijkheid ook dat alle medewerkers gelijke kansen en een eerlijke beloning dienen te krijgen.

Minister heeft bestelverantwoordelijkheid

Opnieuw benadrukken we dat de minister een bestelverantwoordelijkheid heeft voor het gehele, fijnmazige museumbestel in het hele land. Zo’n 17 miljoen inwoners verbinden met museale collecties door het hele land: dat is de uitdaging waar ruim 400 musea tezamen met de Museumvereniging voor staan. Het gaat niet alleen om de rijksmusea die vanaf 2021 onder de Erfgoedwet vallen en de twaalf musea – één per provincie – met een collectie van (inter)nationaal belang of andere musea die voor specifieke taken in de komende Basisinfrastructuur worden opgenomen maar om álle musea. Al deze musea leveren een overtuigende bijdrage aan een florerende economie van ons land, of regionaal of lokaal.  En ook hier bedoelen we – net als bij de steunmaatregelen om de coronacrisis te doorstaan - ongeacht grootte, type collectie, vestigingsplaats of wijze van financiering. Want alleen samen vertellen de musea het actuele, steeds veranderende verhaal van Nederland.

Deel dit nieuws