Corona kans of hindernis om te verduurzamen?

Nieuws | 02 nov. 2020

Vorige week vond alweer het derde Schouder aan Schouder-webinar: corona kans of hindernis om te verduurzamen? van de Museumvereniging plaats. Het webinar, onder leiding van Aldith Hunkar, stond deze keer geheel in het teken van duurzaamheid.

De vraag die centraal stond was: duurzaamheid staat op de agenda van musea, maar komen ze te midden van de coronacrisis er wel aan toe om ook een bijdrage te leveren aan die andere crisis: de klimaatcrisis? In alle gesprekken met mensen uit de museumsector werd er stil gestaan bij de Sustainable Development Goals (SDG’s): de 17 doelen, met zo’n 400 subdoelen, die zijn gesteld om in 2030 van de wereld een betere plek te maken. 

‘Het zijn soms de kleine dingen’

De eerste gast deze middag was directeur Nemo Science Museum Michiel Buchel. Hij gaf aan dat de wereldbevolking blijft groeien en dat we een rechtvaardiger wereld moeten creëren. Een onderdeel daarvan is educatie voor iedereen. “Als we willen dat we verstandiger met de planeet omgaan, moet er toegang tot die kennis zijn.” Over wat de rol van musea bij de SDG’s is, zegt hij het volgende: “Een museum is een gebouw, een organisatie met een collectie. Net als bij de energietransitie begint het bij wat je thuis kunt gaan doen. Dus bijvoorbeeld gloeilampen vervangen door ledlampen, kijken naar je afval. De mensen in jouw organisatie spelen een rol in de hoeveelheid energie die je verbruikt.” Sinds bij Nemo de lampen alleen aanspringen als er iemand binnenkomt, is de energierekening enorm gedaald. “Het zijn soms de kleine dingen.” Als Museum kun je daarnaast ook bezoekers prikkelen om over duurzaamheid na te denken. “Musea zijn vrijplaatsen, waar je naast educatie mensen kunt prikkelen om hun verbeelding te gebruiken. Vanuit die verbeelding kunnen we dan gaan handelen. Ik denk dat hier een rol is weggelegd voor musea.” Naast ledlampen heeft het museum een groen dak, afvalbakken waar het afval direct gescheiden wordt en sparen ze voor een supermoderne warmtewisselaar.

Duurzaamheidscertificaat voor elk museum

De volgende gast die aan tafel bij Aldith Hunkar schoof, was Frits de Vogel zakelijk directeur van het Kröller-Müller Museum en voorzitter van de Stichting Verduurzaming Musea. Het samenwerkingsverband is een initiatief van de sectie Veiligheidszorg en Facilitymanagement van de Museumvereniging. Inmiddels hebben van de elf musea die deelnemen aan de Stichting Verduurzaming Musea acht musea een duurzaamheidscertificaat behaald. “Uiteindelijk willen we natuurlijk dat elk museum in Nederland zo’n certificaat krijgt.” De ambitie van het Kröller-Müller Museum zelf is om zich als het meest duurzame museum van Nederland te laten certificeren. Daarvoor is er onder andere een speciale duurzame installatie aangeschaft, worden de toiletten doorgespoeld met regenwater, wordt de isolatiegraad van het gebouw verbeterd en probeert het museum zo min mogelijk afval te produceren. Naast een filmpje over het Kröller-Müller liet Frits ook filmpjes zien waarin duidelijk werd wat de Hermitage Amsterdam doet om energie te besparen en hoe het Joods Historisch Museum hoopt uiteindelijk afvalvrij te worden. Frits benadrukte dat het er niet omgaat waarmee je begint, maar dát je begint met verduurzamen. “Om het doel te behalen is het van belang dat zoveel mogelijk mensen in je organisatie meedoen. Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen om te verduurzamen.”

Kijk wat je eenvoudig zélf kunt doen

Tijdens het derde blok van het webinar gingen voormalig voorzitter Harry van der Loo van Museum Klok en Peel en Wilma Seijbel van het Orgelmuseum met elkaar in gesprek. Bij Museum Klok en Peel wordt er exact zoveel energie geproduceerd als nodig is. Doordat het museum de installaties heeft vervangen en er goed geïsoleerd is, gebruiken ze in een twee keer zo groot gebouw minder kilowatt dan voorheen. De uiteindelijke doelstelling is om gasloos te worden. Waar de meeste museumprofessionals deze dag hun successen aanhaalden, vond Wilma het belangrijk om juist te delen dat iets - wat met de beste bedoelingen is opgepakt - soms niet goed werkt. Zo was het plan gevat om met partners een warmtenet aan te leggen. Vooraf heeft de TU Delft aanbevelingen hiervoor gedaan, waarbij de conclusie was: de opbrengst is relatief klein en je haalt niet je klimaatdoelstellingen met dit project. Daarbij vond de TU Delft het een kwetsbaar project, omdat drie van de vier partners voor hun warmte afhankelijk zouden zijn van één restaurant. “Voor historische panden zou iets als biogas een betere oplossing zijn, omdat de isolatie van het pand veel makkelijker is en het meer co2-reductie oplevert.” Dat dit project inderdaad kwetsbaar was, bleek wel toen het restaurant dat als warmteleverancier zou fungeren door de coronacrisis failliet ging. “Mijn tip is, begin klein. Voor ons, met één betaalde kracht, was dit een te ingewikkeld project. Wij zijn teruggegaan naar onze eigen organisatie: wat kunnen we eenvoudig zelf doen? Denk aan ledverlichting en het opnieuw isoleren van de zolders. Verder zijn we in gesprek gegaan met onze gemeente, die al plannen bleek te hebben voor de hele binnenstad van Elburg.”

De Museumvereniging is de schakel tussen de leden

Het slotwoord was voor Mirjam Moll, directeur Museumvereniging, die het fijn vindt dat er zoveel kennis en ervaring is bij musea en dat ze dit ook met elkaar willen delen. “De kunst is om, als het gaat om verduurzaming, om er niet een heel groot ding van te maken, maar gewoon te beginnen. Als je let op je verlichting, verwarming en energielekken ben je al een heel eind.” Zij gaf verder aan dat de vereniging de schakel is tussen musea. “Als een verbindingsofficier kunnen we als een museum een vraag heeft dit matchen met een ander museum.” Ook vertelde Mirjam dat er binnenkort een pilot start met rijksmusea waar we van kunnen leren, zodat vervolgens andere musea die kennis kunnen benutten. Of corona een kans of hindernis is om te verduurzamen? “Ik denk dat deze tijd juist kansen biedt om met de toekomst bezig te zijn. Waar iedereen druk is met de waan van de dag is het goed om daarnaast in rust je te concentreren op een ander spoor dat gericht is op de toekomst.”

 

 

 

 

Deel dit nieuws