Betekenisvolle online nieuwjaarsreceptie Museumvereniging

Nieuws | 26 jan. 2021

De jaarlijkse Nieuwjaarsbijeenkomst van de Museumvereniging vond dit jaar onder leiding van Aldith Hunkar plaats in het Kunstmuseum Den Haag. Ruim 700 mensen uit de sector waren aanwezig bij de onlinebijeenkomst, waar naast een terugblik op 2020 vooral ook vooruit gekeken werd naar 2021.

De middag werd afgetrapt door de directeuren van het Kunstmuseum Den Haag, Panorama Mesdag en het Kinderboekenmuseum. Benno Tempel, Minke Schat en Ingrid Eilander gaven aan welke aanpassingen zij in hun musea hebben gedaan om veilig museumbezoek te waarborgen, hoe ze hun musea bij de mensen thuis hebben gebracht en hoe je betekenisvol museumbezoek – ook tijdens een sluiting – kunt bieden. De onlineactiviteiten, zoals webinars, podcasts en digitale rondleidingen, willen alle drie de directeuren na heropening blijven aanbieden, net als de timeslots. Directeur van Panorama Mesdag Minke Schat: “Bezoekers zijn heel tevreden over de tijdsloten, er is letterlijk meer ruimte om te genieten.”

10 jaar Museumcijfers: einde van een tijdperk

Vervolgens was het tijd om terug te kijken op tien jaar Museumcijfers door directeur Museumvereniging Mirjam Moll. “Een blijvende binding van alle inwoners met museale collecties. Dat is waar onze leden elke dag hard aan werken. Daarmee staan musea midden in de samenleving. Na jaren van groei, is er een einde aan een tijdperk gekomen.” De verwachting is dat de cijfers tot zeker 2023 niet op het niveau van voor de coronacrisis zullen komen. Als de coronacrisis gevolgd wordt door een economische crisis kan het herstel zelfs langer duren. Hoewel vrijwel alle musea, mede dankzij ruimhartige noodsteun, nog bestaan, geeft 30,5% aan tijdelijke contracten niet te hebben verlengd en ruim 10% heeft vaste medewerkers moeten ontslaan. Niet te spreken over alle freelancers die in de sector werkzaam zijn. “Hierdoor zal de druk op de collectiezorg alleen maar verder oplopen. Hoewel het museumbezoek door de coronacrisis enorm is afgenomen, zijn er ook lichtpuntjes. Zo wisten gezinnen en millenials de musea tussen de sluitingen door goed te vinden. Ook de loyaliteit van Museumkaarthouders bleek ondanks de crisis onverminderd groot. Zo konden kaarthouders hun extra looptijd verlengen, restitueren of doneren aan de sector, doordat velen voor doneren hebben gekozen, kwam maar liefst 1 miljoen euro aan looptijd ten goede aan de musea. In musea komt onderwijs tot leven.

Perspectief bieden óók na 1 juli

Waar musea op dit moment behoefte aan hebben is perspectief. “De Museumvereniging blijft zich daarom ook dit jaar inzetten voor passende steun aan alle musea. Ongeacht grootte, type wijze van financiering of vestigingsplaats.” Verlenging van de noodsteun ook na 1 juli is nu belangrijk. Moll sluit af met de wens dat als basisscholen weer opengaan musea, ondanks dat zij dan waarschijnlijk nog gesloten zijn, de deuren op afspraak mogen openen voor basisschoolklassen. “Juist nu verdient elk kind het om naar een museum te gaan en zich op een veilige en leerzame manier te laten inspireren. Laat musea helpen om de groeiende ongelijkheid te doorbreken; breng kinderen naar een museum in de buurt.”

Liefde voor museale collecties

De volgende gast was demissionair minister Van Engelshoven van OCW. Zij gaf aan een enorme bewondering te hebben voor de museumsector, die het ongelooflijk moeilijk heeft. Ze benadrukte hoe goed musea zich aan de coronamaatregelen houden: “Het is er veilig en het was heerlijk om in alle rust voor een schilderij te kunnen staan.” Daarbij benadrukte ze nogmaals de veerkracht van museummedewerkers en de liefde voor museale collecties, waarna het tijd was om de Museumpenning, die alleen in uitzonderlijke gevallen wordt uitgereikt, uit te reiken aan emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis Peter Hecht.

Museumpenning

Emeritus hoogleraar Peter Hecht ontving de koninklijke onderscheiding vanwege zijn grote verdiensten voor het Nederlands openbaar kunstbezit. Hecht heeft zich als bestuurslid van de Vereniging Rembrandt gedurende 22 jaar ingezet voor de verwerving van begerenswaardige kunstwerken door Nederlandse musea. Door zijn publicaties en door de belangwekkende tentoonstellingen die hij als gastconservator organiseerde, heeft hij het draagvlak voor het Nederlands openbaar kunstbezit vergroot.

Demissionair minister Van Engelshoven: “Al decennialang zet Peter Hecht zich in voor ons openbaar kunstbezit, vanuit onderwijs, cultuur en wetenschap. Zijn kennis heeft hij overgebracht op generaties aan conservatoren en onderzoekers. Als gastconservator liet hij het grote publiek ervaren hoe belangrijk openbaar kunstbezit is.” In zijn dankwoord benadrukte Hecht dat het museum een essentiële rol speelt in de maatschappij: “Het museum is er om te leren kijken aan de hand van wat er is te zien en te leren nadenken over onze eigen plaats in de tijd – zowel historisch als existentieel.” Voor het vervullen van die taak is de verwerving van nieuwe (kunst)objecten van groot belang, aldus Hecht: “Het museum is een instituut met een hart en een geweten. Een collectie hebben, is niet genoeg. Een collectie moet leven om haar werk te kunnen doen.”

Resonantie is nodig om betekenis vol te leven

Na een prachtig optreden van harpist Remy van Kesteren - met muziek die hij componeerde toen zijn concerten wegvielen door corona - was het podium aan publicist Bas Heijne. Hij deed, aan de hand van zijn bezoeken aan de Mona Lisa in het Louvre in Parijs - een keer tussen een dringende menigte en een keer in alle rust zodat hij de meesterwerken voor zichzelf had - een oproep voor resonantie. “Er is niets zo onnatuurlijk als een leeg museum. Wat is tentoongesteld vraagt erom om bekeken te worden, gedachten en emoties op te roepen. Het is onze blik die het tentoongestelde tot leven wekt. In een museum ben je op zoek naar een betekenisvolle relatie. Je kunt de dingen aan je voorbij laten gaan zonder dat ze werkelijk indruk op je maken óf diep door laten dringen. Anders gezegd, je laten aanraken waardoor je zelf wordt aangeraakt.” Heijne geeft aan dat een museum een plek is waar resonantie wordt gezocht; je aangeraakt wordt door iets uit het verleden. Hij voorspelt na de coronacrisis een enorme toeloop naar musea. Juist door die honger naar betekenisvol museumbezoek. “Resonantie is nodig om betekenis vol te leven. Als er na de crisis over herstel zal worden gesproken, gaat dat hopelijk niet alleen over eigen inkomsten, maar ook over het herstel van resonantie.”

De loyaliteit is groot

Voorzitter Museumvereniging Irene Asscher-Vonk sloot de bijeenkomst af met woorden van dank voor de overheid en maatschappij, die musea zo waardeert en steun biedt op momenten dat het nodig is. Zo hebben 85.000 Museumkaarthouders vriendschap en verbondenheid getoond. “We hebben een hoop loyaliteit en steun gekregen. Ik wens dat we die in 2021 verder zullen verstevigen.” 

Meer informatie

Download de presentatie: 10 jaar Museumcijfers: Einde van een tijdperk hier

 

 

Deel dit nieuws